Begrippenlijst
Algemene begrippen
Beroep of job
Een beroep of een job is een activiteit in loondienst of als zelfstandige, erkend op de arbeidsmarkt.
Werkloze / Werkzoekende.
Zoals het woord al laat vermoeden, is een werkzoekende iemand die werk zoekt. Personen die zonder werk zitten zijn werkloos. Iemand die in Brussel woont en werk zoekt kan zich bij ACTIRIS inschrijven. Iemand die werkloos is en bij ACTIRIS ingeschreven is als werkzoekende kan van de RVA (Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening) een werkloosheidsuitkering krijgen.
Traject
Een traject is een geheel van acties, vanaf de onthaal- en instapfase tot de tewerkstelling van de deelnemer en de begeleiding op de werkplek. Tijdens de verschillende fasen van het traject worden acties opgezet. De acties die tijdens dat traject worden ondernomen zijn een meerwaarde om een job te vinden. Een traject is er op maat van een werkzoekende, in functie van zijn of haar verwachtingen en mogelijkheden.
Arbeidsbegeleiding
Bij arbeidsbegeleiding helpt een begeleider of consulent een werkzoekende om een geschikte vacature te vinden, aangepast aan zijn of haar mogelijkheden. Soms komt de begeleider tussen om een overeenkomst te bereiken tussen de werkzoekende en de werkgever.
Een begeleider werkt ook samen met een werkgever die op zoek is naar een geschikte kandidaat voor zijn of haar vacature.
Consulent
Raadgever, iemand die informatie geeft over opleiding, begeleiding en werk.
Begeleider
Een begeleider is iemand die een werkzoekende of deelnemer met raad en daad bijstaat om werk, opleiding of een gepaste begeleiding te vinden. Begeleiding gebeurt zowel tijdens het hele traject (door een trajectbegeleider), als in een specifieke fase van het traject. De begeleiding is er op gericht het traject zo vlot mogelijk te laten verlopen en in te grijpen wanneer nodig.
Het verschil tussen een begeleider en een consulent is, dat deze laatste zich meestal beperkt tot raad geven en mensen te oriënteren in hun keuze.
Intake
Bij het begin van een traject worden de gegevens van de deelnemer verzameld. De bedoeling daarbij is om na te gaan of de kandidaat voldoet aan de instapvoorwaarden en om een concreet traject of plan op maat van de deelnemer uit te werken. Meestal gebeurt de intake door middel van een persoonlijk gesprek met een begeleider of consulent.
Cursist of deelnemer
Een deelnemer aan opleiding, onderwijs of werkervaring die voldoet aan de toelatingsvoorwaarden en ingeschreven is.
Arbeidsgehandicapten
Het begrip arbeidshandicap wordt door de Vlaamse overheid omschreven als :
"elk langdurig en belangrijk probleem van deelname aan het arbeidsleven dat te wijten is aan het samenspel tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en externe factoren."
Organisatie, project, vzw
Structuur in de private, niet commerciële sfeer, vaak in de vorm van een vzw, die instaat voor de organisatie van het traject, onder de vorm van een opleidings-, begeleidings- of werkervaringsproject.
Social Profit Sector (non profitsector, not for profitsector)
Marktsector waarbij het sociale doel van de activiteit en de onderneming / organisatie voorop staat. In de sector wordt gewerkt aan maatschappelijke noden (die vaak niet of onvoldoende door de commerciële bedrijven worden opgenomen), waarvoor de overheid een ondersteuning geeft.
Sociale Economie (solidaire economie, meerwaardeneconomie), Duurzaam ondernemen
Economische marktactiviteit met sociale doelstellingen. Organisaties in de sociale economie richten zich op specifieke klanten, besteden hun opbrengsten voor de samenleving, stellen mensen die moeilijk werk vinden tewerk e.d.
Economische, sociale en ecologische waarden worden afgewogen, op korte en lange termijn.
SPI = Socio Professionele Inschakeling
SPI wijst op de wisselwerking tussen sociale en professionele integratie. Ze heeft als belangrijkste doel de (her)inschakeling op de arbeidsmarkt.
Het SPI-beleid van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt door ACTIRIS georganiseerd via programma's en acties, die uitgevoerd worden door (niet-commerciële) private actoren.
Onderwijs en vorming
Onderricht dat over het algemeen op scholen wordt geleverd. In het Vlaams onderwijs bestaan er vier onderwijsniveau's: het basisonderwijs, het secundair onderwijs, het hoger onderwijs en de permanente vorming (waaronder bijvoorbeeld basiseducatie en volwassenonderwijs).
Het Brussels Nederlandstalig Onderwijs maakt integraal deel uit van het Vlaams onderwijs, en wordt op verschillende manieren gesteund door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC).
Soorten acties
Leren en werken voor jongeren
Leren (theorie) wordt gecombineerd met werken (praktijk). Jongeren vanaf 15 jaar kunnen deeltijds school volgen en deeltijds al werken, waardoor ze beroepservaring opdoen.
Oriëntatie
Oriëntatie naar een beroep, een gepaste opleiding of een begeleiding. Gebeurt in het begin van het traject.
Onderwijs
Onderricht dat over het algemeen op scholen wordt geleverd, en dat leidt tot een formeel en erkend diploma, getuigschrift, (deel-)certificaat of attest. Naast de beroepsgerichte vorming komt over het algemeen ook steeds een gedeelte algemene vorming aan bod.
Begeleiding naar werk
Begeleiding bij het zoeken naar een gepaste job, opleiding of begeleiding door een begeleider. Begeleiding naar werk is breder dan enkel oriëntatie in het begin van een traject. Begeleiding naar werk beslaat meestal de verschillende fasen van een traject.
Jobcoaching
Begeleiding op de werkvloer van nieuwe werknemers, bij het begin van de tewerkstelling.
Screening
Een test of praktijkoefening aan de hand waarvan een evaluatie van de competenties van iemand gemaakt wordt. Zo'n screening wordt dan gekoppeld aan een traject.
Alfabetisering en taallessen
Cursussen voor mensen die niet lang naar school geweest zijn. Naast het verwerven van een taal, wordt ook aan andere onderdelen gewerkt. Zo zijn er lessen wiskunde (rekenen), ICT (wegwijs met computer en internet), maatschappij-oriëntatie (wonen, cultuur...), lessen voor het rijbewijs...
Uiteraard zijn er ook voor andere personen cursussen Nederlands, afhankelijk van welk niveau je al beheerst.
(Voor)Opleiding
Door de overheid gecertificeerde beroepsgerichte (voor)opleidingen. Een opleiding bereidt voor op een gekwalificeerde job, een vooropleiding bereidt voor op een (vervolg)opleiding of op een niet gekwalificeerde job. Een opleiding heeft tot doel om vaardigheden en competenties van een deelnemer te verhogen. Op die manier beschikt iemand over meer troeven om een job te vinden.
Meestal heeft een opleiding een theoretische én een praktische kant.
Module
Een opleiding is meestal opgedeeld in kleinere delen, een module. Een module stemt overeen met een bepaalde inhoud, omvang en een bepaald niveau.
Stage
Een periode gekoppeld aan een opleiding, om wat je geleerd hebt in de beroepspraktijk toe te passen. Bij een stage krijg je geen loon.
Werkervaring (werkervaringsproject, werkervaringsplek)
Wanneer de opleiding (hoofdzakelijk) al doende gebeurt, in een werkomgeving, spreekt men over werkervaring (in een atelier of een bedrijf). In tegenstelling tot iemand in opleiding of stage krijgt iemand die in een werkervaringsproject werkt, een loon. Vaak werkt een deelnemer in een specifiek statuut, zoals een DSP-statuut (zie Tewerkstellingsstatuut).
Bij deelname aan een werkervaringsproject is er vaak ook ruimte voor bijkomende opleiding, tijdens de werkuren. Een andere mogelijkheid is dat je deels in een werkervaringsproject werkt en een ander deel van je tijd een beroepsopleiding volgt in dezelfde sector.
Voor sommige werkervaringsprojecten moet je eerst al een opleiding gevolgd hebben die je voorbereidt op de werkervaring.
Atelierwerk
Opleiding en werkervaring in een atelier.
Arbeidszorg
Arbeidszorg is een onbetaalde vorm van tewerkstelling van mensen die nood hebben aan en willen werken op maat, maar die niet (meer)of nog (niet)in het betaalde circuit terecht kunnen. Een persoon die in arbeidszorg werkt, maakt kennis met het verrichten van arbeid op een gestructureerde manier binnen een arbeidsmatige omgeving, maar zonder dat hier de druk aanwezig is van een betaalde baan. In het ideale geval vormt arbeidszorg een opstap naar betaalde arbeid.
Tewerkstellingsstatuut
Werkervaringsprojecten werken met doelgroepwerknemers. Dat betekent dat ze een persoon tewerk stellen die in een moeilijke positie op de arbeidsmarkt verkeert. Vaak zijn er financiële voordelen verbonden aan de tewerkstelling van een doelgroepmedewerker. Het loon van iemand in een specifiek statuut wordt dan deels door de overheid betaalt, deels door de werkgever.
Hieronder vind je een overzicht van de statuten die in deze gids verder aan bod komen.
DSP = Doorstromingsprogramma
Soort contract of statuut waarin iemand kan werken. De doorstromingsprogramma's geven de mogelijkheid aan langdurig werklozen werkervaring op te doen om zo hun positie op de arbeidsmarkt te verbeteren en door te stromen naar een regulier arbeidscontract. Jobs in deze programma's bieden vaak een antwoord op een aantal maatschappelijke behoeften waarvoor het aanbod op de reguliere arbeidsmarkt vandaag onvoldoende is.
In een DSP-contract werken kan in drie gevallen:
- Na 12 maanden zonder onderbreking wachtuitkeringen te ontvangen
- Na 24 maanden zonder onderbreking werkloosheidsuitkeringen te ontvangen
- Als je jonger bent dan 25 jaar, 9 maanden zonder onderbreking wacht- of werkloosheidsuitkeringen ontvangt, en u geen diploma, attest of getuigschrift hebt van het hoger secundair onderwijs.
Een werkgever die iemand in een DSP-statuut tewerk stelt, kan van het nettoloon een bedrag aftrekken dat bijgepast wordt door de Federale Overheid. Daarnaast krijgt de werkgever een vermindering van de werkgeversbijdrage voor de sociale zekerheid en een premie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest of van de Vlaamse Gemeenschapscommissie.
Artikel 60
Tewerkstelling door artikel 60 gebeurt voor mensen die in begeleiding zijn bij een OCMW. Het OCMW treedt daarbij op als werkgever met als doel hun cliënt het vereiste aantal arbeidsdagen te laten presteren om in regel te komen met de sociale zekerheid en om de kansen op de reguliere arbeidsmarkt te verhogen.
Deze vorm van tewerkstelling dient om deze personen na een lange periode van inactiviteit te motiveren om te werken en te leren organiseren.
Een werkgever die iemand in een artikel 60-statuut tewerkstelt, geniet van een volledige vrijstelling van de werkgeversbijdragen voor sociale zekerheid en een toelage ten laste van de POD Maatschappelijke Integratie.
GE(S)CO = Gesubsidieerd Contractueel
Tewerkstellingsstatuut voor werklozen die (door overheden en private organisaties) aangeworven worden met (permanente) loonkostsubsidie. GECO's worden in de non profitsector vaak ingezet als omkadering van doelgroepdeelnemers/-medewerkers.
Dienstencheques
Een dienstencheque is een betaalmiddel voor prestaties die worden verricht door een werknemer aangeworven met een arbeidsovereenkomst. Dienstencheques worden gebruikt bij huishoudelijke hulp en personenzorg. Particulieren kunnen dienstencheques kopen voor een bepaald bedrag, de overheid past een deel van het bedrag bij en betaalt zo mee aan het loon van iemand die werkt in een dienstenchequesysteem.
Verschillende organisaties en bedrijven stellen werknemers tewerk via dienstencheques.
Aan de slag
Naast bovengenoemde maatregelen, zijn er in België nog heel wat overheidsmaatregelen die als doel hebben de tewerkstelling te bevorderen. Zulke maatregelen maken het voor een werkgever voordelig bepaalde categorieën werkzoekenden aan te werven.
Het aantal verschillende maatregelen ligt te hoog om allemaal in deze gids op te nemen. Een goed overzicht van de verschillende maatregelen vindt u op de website www.aandeslag.be
Certificaten
Certificaat
Een certificaat is een van rechtswege door de overheid erkend studiebewijs. Een certificaat wordt door een door de overheid erkende instelling (zoals bijvoorbeeld VDAB) uitgereikt aan een cursist/deelnemer die succesvol zijn opleiding heeft beëindigd. Soms zijn er ook deelcertificaten, wanneer een opleiding uit verschillende modules is opgebouwd.
Binnen bepaalde, specifieke sectoren worden eveneens certificaten uitgereikt, die van waarde zijn voor bedrijven binnen die sector.
Soms krijgen cursisten na een opleiding of werkervaring te hebben doorlopen, een certificaat van de organisatie zelf. Dit kan ook onder de vorm van een attest of getuigschrift.
Diploma
Een van rechtswege, door de overheid erkend studiebewijs, enkel door een erkende onderwijsinstelling uitgereikt. Een cursist behaalt een diploma wanneer hij of zij succesvol de onderwijsopleiding heeft beëindigd. Om een diploma te behalen worden aan het eind van de opleiding theoretische en/of praktische examens afgelegd.
Ervaringsbewijs
Een beroep kan je op verschillende manieren leren: op school bijvoorbeeld of door het uit te oefenen. Maar ook door een opleiding te volgen of in je vrije tijd actief te zijn, kan je bepaalde vaardigheden aanleren die essentieel zijn voor een vak. Door de dagelijkse praktijk doe je ervaring op en word je goed in een job.
Ook als je geen diploma's of attesten hebt, kan je dankzij het Ervaringsbewijs je vaardigheden zwart op wit bewijzen.
Voor een aantal soorten beroepen kan je bij een instelling een test afleggen waarin je kan bewijzen dat je de vaardigheden hebt om dat beroep uit te oefenen.
Meer info op www.ervaringsbewijs.be
Sectoren
Horeca
De horeca is de bedrijfstak die alle eet- en drinkgelegenheden en hotels omvat. Het woord is een samentrekking van de woorden hotel, restaurant en café. De horeca is een belangrijke sector in Brussel, onder meer door het grote aantal toeristen die de stad bezoeken.
Typische beroepen in de horecasector zijn (hulp)kok, keukenmedewerker, zaalmedewerker in een restaurant. Ook werken veel mensen in de horecasector als medewerker in een cafetaria of een café. In hotels werken naast de medewerkers in de keuken bijvoorbeeld ook kamermeisjes en ontbijtmedewerkers.
Bediende
De term ‘bediende' staat voor een werknemer die denkwerk uitvoert. Een bediende werkt vooral met het hoofd, in tegenstelling tot een arbeider die vooral met de handen werkt. Een bediende is in de eerste plaats met administratieve handelingen bezig, die van heel uiteenlopende aard zijn. Voorbeelden van het werk van een bediende zijn postverdeling, klassement, verslagen en teksten opmaken, planning opmaken, vergaderen, telefoneren, e-mails beantwoorden... Soms heeft een bediende ook meer specifieke taken, zoals het verzorgen van de boekhouding, beheer van personeelsdossiers, loonadministratie...
Een bediende zit meestal op een vaste werkplek en gebruikt een computer. De verantwoordelijkheid van een bediende verschilt vaak sterk van bedrijf tot bedrijf. De bediendensector is heel belangrijk in Brussel en verschaft werk aan een groot aantal mensen.
Bouw, klusjes...
De bouw is de economische sector die zich bezighoudt met het maken van woningen, andere bouwwerken, wegenwerken... Typische beroepen in de bouwsector zijn vloerder-tegelzetter, metser, schrijnwerker, heftruckbestuurder, meubelmaker, dakwerker, loodgieter...
Werken in de bouwsector gaat niet enkel over grote werken ook, klusjes komen aan bod. Klusjes zijn kleine, korte activiteiten rond huis, tuin e.d. De term ‘klusjesman' is welbekend. Klusjes kunnen van heel uiteenlopende aard zijn.
.. en Industrie
De industrie is een heel ruime sector, in deze gids hebben we het daarbij vooral over werk in die sector dat met de handen gedaan wordt. Voorbeelden van branches in de industrie zijn de auto-industrie en de metaalnijverheid.
Onderhoud
Onderhoudswerk staat meestal voor poetsen. Onderhoud wordt geleverd door een persoon of organisatie aan andere organisaties of aan particulieren. De onderhoudssector is belangrijk in België en zeker in Brussel. De hoofdstad heeft veel bedrijven op haar grondgebied, die vaak gebruik maken van onderhoudsdiensten van andere bedrijven of personen. Ook particulieren maken gebruik van onderhoudsdiensten. Via dienstencheques bijvoorbeeld komen werknemers poetsen bij mensen thuis.
ICT
Het letterwoord ICT staat voor Informatie- en Communicatie Technologie. ICT is een vakgebied dat zich met informatiesystemen, telecommunicatie en computers bezighoudt. Hieronder valt het ontwikkelen en beheren van systemen, netwerken, databanken en websites. Ook het onderhouden van computers en programmatuur en het schrijven van administratieve software zijn activiteiten in de ICT-sector.
De jobs in de ICT-sector zijn heel verschillend van aard en kunnen betrekking hebben op telefonie, televisie, internet... De opleidingen zijn ook vaak heel verschillend qua inhoud en duur. Voor sommige beroepen in de sector is jarenlange studie en diploma nodig, maar voor verschillende functies volstaat een relatief korte opleiding.
Personenzorg
Een sector die de komende jaren verder aan belang zal winnen. Het aantal ouderen neemt toe, waardoor er ook meer personeel nodig is om hen te verzorgen. Zowel de dagopvang, rusthuizen, verzorging thuis, verpleging, verzorging in dienstencentra e.d. zal in omvang toenemen.
Zeker in Brussel is ook de opvang van jonge kinderen heel belangrijk. Brussel kent een jonge bevolking. Veel ouders die nog erg jonge kinderen hebben gaan werken en hebben een plaats nodig waar ze hun kinderen overdag kunnen laten. Creches en kinderdagverblijven zorgen ook voor veel werk. Ook voor iets oudere kinderen is er vaak ook opvang nodig voor en na de schooluren. In deze organisaties is er nood aan personeel om kinderen op te vangen.
Daarnaast zorgt ook de opvang en begeleiding van gehandicapten voor een nood aan arbeidskrachten.
Techniek
Er bestaan ook een aantal meer technische opleidingen, voor specifieke, technische beroepen, bijvoorbeeld podium- en geluidstechnieken, fietsmechanica...
Personenvervoer
Als je in deze sector werkt vervoer je personen naar een bestemming. Het gaat in de context van deze gids vooral over mensen die minder goed te been zijn en zich moeilijk zelfstandig kunnen verplaatsen. Het gaat daarbij vooral om oudere personen en gehandicapten.
Diverse
Onder dit thema vindt u opleidingen en werkervaringsprojecten van verschillende aard. Het gaat hier om verschillende thema's zoals textiel, grafische ontwikkeling, verzendateliers, milieu en ecologie...